Heidegger, Zijn en Tijd

Hierbij een samenvatting van Heidegger’s “Zijn en Tijd” en wat het lezen en de leesgroep me gebracht heeft. Ik heb het uit mijn hoofd op papier gezet; ik heb niet een samenvatting gemaakt en die steeds verder ingedikt, dan verzuip je. Er hoort een grote disclaimer bij; alhoewel het onzettend interessant is en ik er veel van heb opgestoken, begrijp ik grote delen niet.

De inhoud

Je kunt oneigenlijk en eigenlijk leven. Oneigenlijk is dat je alleen in het nu en in het verleden leeft, dat je geen eigen keuzes maakt, maar doet wat het men van je verwacht. Eigenlijk is dat je zelf je eigen keuzes maakt.

De mens is een erzijn. De wereld en jijzelf zijn niet uit elkaar te trekken. Het is een eenheid. Jij bent niet zonder de wereld, de wereld is niet zonder jou. Jij denkt niet over de wereld of begrijpt de wereld; er is een interactie tussen jou en de wereld die jouw begrip uitmaakt. Er zit geen volgordelijkheid in. Het is gelijkoorsponkelijk. Alles wordt op elkaar geplakt, danwel alles staat open naar elkaar toe. Het groeit en ontstaat en was er al.

Het erzijn a) is geworpen in zijn facticiteit. Hij bevindt zich ergens, hij vindt zichzelf in een bepaalde omstandigheid en plaats. Qua ouders, plaats, genen, wie hij tegenkomt. Dat is het verleden, dat bepaald waar je je nu bevindt. Het erzijn b) vervalt in het nu. Het doet – zonder na te denken of te kiezen – wat het men van hem verlangt. En het erzijn c) is een kunnen-zijn. Wat niet betekent dat je achter de tekentafel de opties op een rij kan zetten en kan kiezen. Maar op dezelfde manier als dat de wereld en de mens op elkaar geplakt worden, worden verleden, heden en toekomst op elkaar geplakt, danwel staan naar elkaar toe open. Je kunt je kunnen-zijn kiezen, vanuit je facticiteit (verleden) en vervallenheid (heden, men). Maar je was altijd al wat je ging kiezen J.

Dit kiezen voor je kunnen-zijn wordt mogelijk gemaakt, je blijft niet hangen in je vervallenheid, door je geweten, wat wakker wordt gemaakt door je angst. Angst is de realisatie dat je leven eindig is, angst voor het bestaan als zodanig. Deze realisatie maakt het leven of het zelf ook tot een geheel. De tijd is dus de voorwaarde waaronder een eigenlijk erzijn ontstaat.

Wat brengt het me

Je leert denken en analyseren  en gevoeligheid voor taal ontwikkelen. Hij doet voor hoe taal je denken bepaald. Door alle neologismen, die hij niet direct definieert, maar neerzet en waar hij steeds meer connotaties omheen bouwt, begin je te zien hoe taal werkt. Er zitten nieuwe concepten in waardoor je op een nieuwe manier over de wereld kunt nadenken. Zonder die concepten kan dat niet.

Een extra motivatie om eigenlijk te leven. Om zelf te kiezen. Meer inzicht in wat zelf kiezen betekent. Dat dit niet los staat van de wereld. Dat dit niet los staat van de omstandigheden waarin je je bevindt en van wat men vindt en wil. Dat het een rare mix, gelijktijdigheid is van kiezen en al gekozen hebben. En dat het toch ook jouw waarheid is waarin je jouw keuzes maakt.

Meer inzicht en handvatten om na te denken over ik en de wereld en de tijd.

Plezier. In het denken en zien. De intellectuele uitdaging volbrengen. Niet de deur uithoeven en zoveel meemaken.

De leesgroep waarin iedereen wel naar elkaar moet luisteren, omdat niemand kan claimen het volledig te begrijpen. Zaken die uitgelegd worden. Luisteren naar ieders standpunten en gedachten. En jezelf beter begrijpen omdat je opeens zaken aan het uitleggen bent.

Luc Peire, Environment III

I was in the Auckland Art Galery and saw this artwork. A box of 3 x 3 x 2,5 meter you could – first take your shoes off – enter. I looked up and was amazed. I took the picture below. I have of course seen this effect of opposing mirrors before. But this was up. As if I was floating, alone, endless space, amazement.

When I got out I looked at the description. The artwork was named Environment III (1973) and there was a statement by the artist Luc Peire (1916-1994).

man lives
     standing upright
and for me
     the vertical
     pointing up
     or pointing down
is life
     and has been
     for years
the voice
the light
the shadow
     of my work
as in it I have sought
     for space
     for space quite free
of limits or constraint
that I attain
     the vertical infinite
     the limitless
     space
let whom accepts
     my message
see what I have wrought
enter into it
environed by it
     environed within it
may he be alone
     inside it
withdrawn from all others
     even from his world
from all
     all by my world
     and emptied of all
     save himself
     alone
without support
     floating
in endless
for the endless
     vertical
denotes endless space
let him
     then
be himself
in the world of my creation
an elevation to some
     a chasm in other eyes
but alone
     in my environment
where nothing moves
which is neither game
     nor transient spectacle
but silence
but contemplation
     of either confrontation
     by it
     or communion
with the ever-rising
     the luminous hollow
     ascending

“the vertical … is life” and ” communion with the ever-rising”. Wow, this really reflects my experience. And it makes you think: how can something so concrete as the vertical ring religious bells?

Geld opnemen ATM banken in Nieuw Zeeland

Ik heb met een ING betaalpas bij verschillende banken middels de ATM geld (NZD, New Zealand Dollar) opgenomen. De koersen die ik uiteindelijk kreeg waren als volgt:

-0,635 ANZ =100
-0,636 ASB =100
-0,653 HSBC +3%
-0,658 BNZ +4%
-0,662 Westpac +4%
-0,697 Travelex +10%

Travelex was op het vliegveld. Een klassieker: nooit of zo min mogelijk geld kopen op het vliegveld. Drie tot vier procent verschil vind ik ook nog interessant. Dus pin bij ANZ of ASB.

Zoeken: Hoe pin ik in Nieuw Zeeland. Beste bank Nieuw Zeeland. ATM Nieuw Zeeland. Pinpas. ING.

Normen en waarden in Nederland

Ik ben bezig geweest met volgens de Socratische methode filosoferen met kinderen. Mijn vraag daarbij werd ten aanzien van de doelstelling: wil je ze a) filosofische kenis bijbrengen, b) leren denken of c) de juiste normen en waarden aanleren? Het antwoord: Nou de eerste natuurlijk niet, dat is te theoretisch en zowel b) als c).

De impliciete aanname die gedaan wordt is dat door goed met elkaar te praten op een logische wijze de juiste waarden en normen naar boven komen. Of dat de juiste waarden en normen in de vorm van elkaar accepteren in verscheidenheid al bestaat en verschil van inzicht dus niet tot botsingen leidt.

Mijns inziens klopt dat niet. Normen en waarden zijn niet of hoeven niet logisch te zijn. Ik heb net het boek “Een middeleeuwse vendetta: Gent 1300” van Wim Blockmans gelezen. Daarin geeft een abt de opdracht iemand (een knecht van een neef van een clanhoofd) te vermoorden omdat er drie maanden eerder een klap is uitgedeeld. In een Socratisch gesprek in 1300 had deze meneer zondermeer uitgelegd waarom dat juist is.

Zoals David Pinto in de Volkskrant van 6 april 2012 zegt: “Het moderne en beschaafde Nederland eist:

  • gelijke bejegening en behandeling van man en vrouw, respect voor homoseksuelen,
  • positief omgaan met kritiek, ook in teamverband,
  • vertrouwen schenken, ook aan mensen van de ‘out-groep’,
  • niet discrimineren, ook Joden niet,
  • vrijheid van meningsuiting, ook over religie,
  • scheiding van kerk en staat volledig accepteren,
  • emotiebeheersing, accepteren dat empathie geen teken van zwakte is maar juist van kracht,
  • anti-autoritair gedrag accepteren en toepassen,
  • leren en accepteren dat humor en typisch Nederlands ‘geinen en jennen’ geen racisme is.”

Spinoza

De laatste tijd ben ik met Spinoza bezig geweest. Ik heb “de draagbare Spinoza” en “Jan Knol, En je zult Spinazie eten” gelezen, weekendcursus Spinoza op de ISVW gevolgd en een goed overzicht van al zijn boeken gevonden door Piet Steenbakkers. Hiervan heb ik uittreksels gemaakt: basis, Ethica en Tractatus theologico-politicus.

De Ethica is moeilijk te lezen. De interpretaties lezend denk je: “stond dat er?” Het suggereert een sluitend systeem, met de aanpak van definities, axioma’s en stellingen die bewezen worden. Dit intrigeert en ik zou (als ik eeuwig leefde, als in zeg 1000 jaar) alles willen begrijpen. Toch kan ik mij niet aan de indruk onttrekken dat de crux hem zit in de definities en de axioma’s. Daarin stelt hij, door hem te definiëren, dat er een God is. En hij stelt de deterministische wereld waarin alles causaal verbonden is.

Mooi is dat hij zeer gefocust op een te definiëren ethiek begint bij God (een substantie met oneindige attributen, de natuur), afdaalt naar de mens (geest en lichaam als modussen van denken en uitgebreidheid, onderdeel van de natuur), via een kennistheorie (imaginatio, ratio en intuitio) naar de beïnvloeders op het menselijk leven (affecten via de imaginatio) en de adviezen dit te begrijpen en te beheersen met de ratio. Dan “zie” je met je intuitio de noodzakelijkheid van het leven, van de natuur, van God en ben je blij.

De theorie van de affecten (vergelijkbaar met emoties en gevoelens) begrijp ik niet helemaal. De stelling dat de ratio nooit fout zit begrijp ik niet. Dat je met je ratio je gevoelens kunt beheersen is echter een goed advies. En dat je accepteert dat je niet alles beheerst is ook een goed advies.

Mijn grootste probleem zit in het determinisme. Ik geloof niet dat alles vastligt. Ik krijg mijn hoofd niet om de gedachte dat als alles vastligt, dat het dan zin zou hebben om na te denken of om een ethiek te schrijven of te volgen. Bewijs uit het absurde: in de big-bang van 4,2 miljard jaar geleden ligt vast dat ik dit zinnetje schrijf. Ik zal echter nooit een determinist kunnen overtuigen: die zal altijd blijven zeggen: ja. jij dénkt dat je vrij bent. De manier om het aan te tonen? Stel je voor dat je iemand vraagt om een getal onder de tien te noemen. Hij zegt drie. Om aan te tonen dat dit middels de vrije wil ook anders had kunnen zijn, zou je terug moeten gaan naar precies hetzelfde punt en het weer moeten vragen. Dit kan niet. Daarom is het determinisme volgens mij een geloof.

Ik geloof juist dat het leven uit het niets is ontstaan. En dat is de meest karakteristieke eigenschap van het leven: ontstaan uit niets. Zowel het ontstaan van de eerste 1-celligen, het ontstaan van verschillende soorten, als dat ik gedachten uit het niets kan scheppen. Vervolgens heb ik een keuze om met die gedachten iets te doen, om ze mijn gedrag te laten beïnvloeden. Dat is mijn vrije wil, en dat ís mijn bewustzijn. Want als ik geen invloed zou hebben, dan zou ik niet bestaan. Waarbij die vrije wil die ik heb zeker niet absoluut is. Het meeste van wat ik doe, doe ik automatisch, vanuit de stoffelijkheid. Maar met mijn geest kan ik ingrijpen (vooral nee zeggen) of actief alternatieven scheppen.

En als het nou toch een geloof is, determinist of vrije-willer, dan kies ik voor het laatste. Dat is toch een veel leuker leven?

Top 15 TV series

Lately – the last year – I’ve been watching a lot of TV-series. This is my top 15 of TV-series selected from the IMDB top 100. This gives an overrepresentation of UK and USA produced TV-series produced after 2000. In three categories:

A. Agressive and flawed heroes from the USA you should dislike from 1 to 7

The Sopranos is amazing in depicting so many characters and mixing violence and soap. The Wire is the most realistically paced series, building up slowly, and then paying out for the patience by giving this overview of crime and politics in Baltimore. Breaking Bad has the best opening. It puts you right in the middle of the story, it is exhilirating and makes you wonder: how the hell did that guy get in the desert in his underpants? And what’s next? Dexter kills bad people and you keep wondering why you like him. Or is that the reason I like him? Game of Thrones is candy for the eyes, fairytales you sort of remember from your childhood how they should be, with kings and monsters and women. Like the Sopranos Battlestar Galactica is amazing in depicting so many characters and mixing scifi with philosophic questions about human identity, leadership, democracy, religion, determinism, free will and good and bad. Deadwood also has no clear lines between good and evil with a lot of agression. Is that the natural way for a civilization to develop? Is natural good?

B. UK comedy from 8 to 11

Thinking of Fawlty Towers I always see Basil/John Cleese on the landing of the first floor, all folded up and chastizing himself for the embaressment he put himself through, again. A definite must see. Monty Python’s Flying Curcus is best at changing your perception. After I’ve seen the show the otherwise normal world looks absurd. Black Books is for depressed people who want to be able to identify with a negative hero and laugh about it. My favourite episode is when they write the childrens book. Coupling is funny in dealing with relations in a recognizable way.

C. Comedy and drama from the USA at 12 through to 15

Seinfeld’s episodes about waiting for a table in a Chinese restaurant and finding their parked car in the parking garage are classics. Friends is funny and endearing. Firefly is a western in the sky, with beautiful production and people, and with this hero, the lone cowboy, who is not righteous but does the right thing. Mad Men paints very vivid how a 60’s housewife can get depressed, because of the way society works at the time you’re living your life, and how that all changed.

Mead and the invention of etnography

The intriguing aspect of etnography is of course to wonder which part of the norms I am living by are defined by the culture I am living in and could thus have been otherwise.

Long ago I found out about “Coming of Age in Samoa” by Maragret Mead about how they live in the Pacific and about how it is one of the most widely read etnographic books. Eight years ago I finally found it and read it in Dutch. Mead was in Samoa in 1925 studying adolescent girls. The book gives what you expect. What we expect by Freda Kirchwey: “somewhere in each of us, hidden among our more obscure desires and our impulses to escape, is a palmfringed South Sea Island … a languorous atmosphere promissing freedom and irresponsibility .. Thither we run … to find love which is free, easy and satisfying.”

Last October I finally found the book in which Mead has been criticized by Derek Freeman: “Margaret Mead and Samoa”. Freeman gives us insight into the history of part of etnography. It starts with Charles Darwin, who in 1859 published his evolution theory. It seems logic that people started thinking from that time on about how the differences between people can be explained by selection. His nephew Galton was the inventor of the nature-or-nuture-question. His answer was: nature. This developed around 1915 in the US into a movement to improve the US by eugenics. Some opponents to this then defined the completely opposite view: how people behave is completely defined by culture. Mead was sent by Boas to Samoa to find proof for this by showing that adolesence, by it’s nature biological, doesn’t need to be so difficult. And that’s what she did. In two months time, without much knowledge about the rest of the culture, without staying with Soamoans in their house, by only talking to the girls, she painted this beautiful picture about how life on a pacific island should be.

In Part 2 of the book by Derek Freeman really every single description of Margaret Mead is falsified. Samoa is a very hierarchical, very strict, unpleasant culture. Virginity is very important. Children of three years old are beaten. And as a result the suicide rate was much higher than in other countries.

From judicial records: “when the man came to me as I was sleeping he held me down and put his fingers in my private parts … then I sat up and wept, and as it was no use for me to remain in my own family, we went to his family.”

So much for science. Pretending to state facts, where all that is being done is defend ideologies. So what is first? First you think and then you see, or first you see and then you make up what reality is?

Interesting how any new step is a reaction to the previous development. After the eugenics in the US they applied them in Germany. Then a period of absolute tabu on eugenics. In the last decade or two the human genome project, in vitro fertilization and the research of the brain have made it more accepted again to talk about controlling the outcome.

And indeed being human is nothing else than controlling this humanness. But based on what? We don’t understand nothing.

But is does always seem to boil down to a fight fought based on visions, ideas, ideology and not facts, truth, arguments.

Terry Eagleton, De zin van het leven

“De zin van het leven” door Terry Eagleton in 192 pagina’s. Hoe kan ik dat nou laten liggen? Het is een leuk boekje, leest lekker weg; maar heb ik nou antwoord op mijn vraag? De opbouw is niet altijd duidelijk.

Om aan het einde te beginnen: welke antwoorden kunnen gegeven worden? Ik ben tot dit overzicht gekomen via een uittreksel wat het boek volgt, en een uittreksel waarin ik zelf de struktuur heb aangebracht.

En dan de samenvatting van de samenvatting van de samenvatting, de verschillende antwoordcategoriën op de vraag “Wat is de zin van het leven?”:

  1. Er is een extern door God gegeven doel.
  2. Er ontstaat een patroon door bv evolutie, rede, geschiedenis.
  3. Niet zo hoogstaande doelen als rijkdom, sport, genot.
  4. Er wordt als antwoord gegeven hóe je moet leven zoals liefde, vrijheid of eer.
  5. Er is geen doel, zoals het lot, existentialisme, het gaat om het zoeken.

Alleen het eerste antwoord geeft echt antwoord, de overige antwoordcategorien zijn eigenlijk geen antwoorden.

Popmuziek stromingen

Een overzicht van stromingen in de popmuziek. Popmuziek, dus geen klassieke noch niet-westerse muziek. (De meer gebruikte term voor niet-westerse muziek “wereldmuziek” heb ik een hekel aan: net alsof Europa niet tot de wereld zou horen :-).)

De stromingen met artiesten en hits zijn opgenomen in de pdf. Per stroming zijn er zes kolommen. De derde kolom bevat de artiestennaam met daarvoor geboortejaar en jaar van actief worden (eerste grote hit, soms ook ingeschat) en daarachter het sterftejaar. In de laatste twee kolommen wordt een grote hit of bekend nummer met het verschijningsjaar daarvan benoemd.

Hieronder nog een overzicht waarin de artiesten zijn weggelaten. Drie hoofdstromingen kunnen onderscheiden worden: links meer op dans gericht, rechts meer op melodie gericht en in het midden rock.

Naar het boek “Popmuziek in een notendop” van Gijsbert Kamer, 2008, isbn 978 90 351 2963 4. Samenvatting en vormgeving stromingen door Paul van Tongeren.