Normen en waarden in Nederland

Ik ben bezig geweest met volgens de Socratische methode filosoferen met kinderen. Mijn vraag daarbij werd ten aanzien van de doelstelling: wil je ze a) filosofische kenis bijbrengen, b) leren denken of c) de juiste normen en waarden aanleren? Het antwoord: Nou de eerste natuurlijk niet, dat is te theoretisch en zowel b) als c).

De impliciete aanname die gedaan wordt is dat door goed met elkaar te praten op een logische wijze de juiste waarden en normen naar boven komen. Of dat de juiste waarden en normen in de vorm van elkaar accepteren in verscheidenheid al bestaat en verschil van inzicht dus niet tot botsingen leidt.

Mijns inziens klopt dat niet. Normen en waarden zijn niet of hoeven niet logisch te zijn. Ik heb net het boek “Een middeleeuwse vendetta: Gent 1300” van Wim Blockmans gelezen. Daarin geeft een abt de opdracht iemand (een knecht van een neef van een clanhoofd) te vermoorden omdat er drie maanden eerder een klap is uitgedeeld. In een Socratisch gesprek in 1300 had deze meneer zondermeer uitgelegd waarom dat juist is.

Zoals David Pinto in de Volkskrant van 6 april 2012 zegt: “Het moderne en beschaafde Nederland eist:

  • gelijke bejegening en behandeling van man en vrouw, respect voor homoseksuelen,
  • positief omgaan met kritiek, ook in teamverband,
  • vertrouwen schenken, ook aan mensen van de ‘out-groep’,
  • niet discrimineren, ook Joden niet,
  • vrijheid van meningsuiting, ook over religie,
  • scheiding van kerk en staat volledig accepteren,
  • emotiebeheersing, accepteren dat empathie geen teken van zwakte is maar juist van kracht,
  • anti-autoritair gedrag accepteren en toepassen,
  • leren en accepteren dat humor en typisch Nederlands ‘geinen en jennen’ geen racisme is.”